ՔԱՂԱՔԱԿԻՐԹ

Դարերը թաւալգլոր վազքով, խօլ հեւքով իրար կը յաջոր­դեն. պատմական անցուդարձերը նորանոր հեղինակու­թիւններու դափնեպսակը կը հիւսեն, նախորդներուն՝ ոտքի կոխան, անյուշ կը թաղեն: Ժողովուրդներ ամբողջ խուռներամ կ՚աճին կը բազ­մանան, կ՚ուռճանան, կը զօրանան, կը լեռնանան, իրար դէմ կը խոյանան ու կը հարուածեն. ոմանք կը բնաջնջուին, ուրիշներ կը գոյատեւեն:

Այս թոհուբոհի, ժամանակի այս դարբնոցի բովին մէջ կը մաքրուին, կը զտուին, կը ձեւաւորուին, կը կոփուին ու կը միաձուլուին բնական գիտութիւններ, մարդկային արժէքնե­ր, գերբնականի տեսլականներ, կրօնական հաւատալիքներ՝ ծնունդ տալով ներդաշնակ, համադրեալ, կանոնակարգեալ եւ համահունչ գոր­ծուած­­­քով հիւսկէն իրականութեան՝ որ մէկ բառով քաղաքա­կրթու­թիւն կը կոչենք:

Քաղաքակիրթ կարող է սեպուիլ այն ազգը, որ պատմու­թիւն ունի, որ անցած է մարդկային գոյութեան բազմազան փուլերէն, որ գիտցած է յաղթել եւ յաղթուիլ, գիտակցած է իր գոյութեան արժէքին եւ պարտականութեան, ստանձնած է իրեն բաժին ժառանգութեան պատասխանատուութիւնը՝ յաջորդներուն փոխանցելու արժանապատիւ եւ արժանավայել դիրքորոշումով, պատմութեան հոլովոյթի ղեկը սեպհական ձեռքերուն մէջ առ­նելով:

Քաղաքակիրթ կարող է համարուիլ այն ազգը միայն՝ որ գիտէ պարտուածին կարեկցիլ, ձեռք մեկնել տկարին, օգնել տա­ռապեալին, խղճալ վախկոտին, արգահատիլ ստախօսին, արհա­մարհել վտանգը եւ քամահել իսկ մահը:

Քաղաքակիրթ կարող է կոչուիլ միայն այն ազգը՝ որ գիտէ կառուցել համակարգեր, սարքեր սարքել, շէնքեր շինել, գիտու­թիւնը մտքին ենթարկել եւ անվերջ արարել, յօգուտ համընդ­հանուր մարդկու­թեան, ամենամաքուր դիտաւորութեամբ, կա­ռու­­ցո­ղական տրա­մա­դրուա­ծութեամբ, նորարարութեան տենչով, սակայն միշտ հինի ու նորի համադրութեամբ քայլափոխելով, իրա­րայաջորդ բայց երբեք իրարամերժ առաջընթացով ապահո­վելով խաղաղ ու յարատեւ նուաճումներ:

Քաղաքակիրթ կարելի է յորջորջել այն ազգը՝ որ գիտէ եր­­գեր երգել, հեքիաթներ յօրինել, գեղարուեստ արարել, մշա­կոյթ ստեղծել եւ այս բոլոր արժէքներով իր բազմադարեան հարստու­թիւնը դնել ի սպաս մարդկութեան, յօգուտ իւրաքան­չիւր ան­հա­տի, առանց բնաւ քարանալու:

Քաղաքակիրթ է այն ազգը՝ որ գիտէ խօսակցիլ, յարա­բե­րութիւններ մշակել ուրիշներու հետ, փոխըմբռնումով տրամա­դիր է ամէն երկխօսութեան, պատրաստ է ընդունելու սխալները եւ սր­բա­գրե­լու:

Այս բոլոր նախապայմանները եւ առաւել եւս ցուցիչները մեզի թոյլ կու տան դասելու Հայ ազգը քաղաքակիրթ ազգերու շարքին:

Հայոց ցեղասպանութեան 100րդ տարելիցին նուիրուած «Հայկական Պատմաճարտարապետական ժառանգութեան պահպա­նում եւ վերականգնում» միջազգային գիտաժողովը՝ որ տեղի ունեցաւ Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան Վարժարանին մէջ 10-13 Մայիս 2015, Ճարտարապետութեան եւ շինարարութեան Հայաստանի ազգային համալսարանի եւ Մխիթարեան միաբա­նու­թեան համագործակցութեամբ, աջակցութեամբ ՀՀ քաղա­քա­շինութեան նախարարութեան եւ Իտալիոյ մէջ ՀՀ դեսպանու­թեան, բացայայտիչ փաստն է Հայ ազգի քաղաքակիրթ հոգիին:

Մինչ այլազգներ մերօրեայ ժամանակները վայրագաբար կը կործանեն անյիշատակ ժամանակներէ ժառանգած կոթողներ, մենք մտահոգ ենք պահպանելու մշակոյթի իւրաքանչիւր բեկոր՝ որպէս սրբազան մասունք մեր նախնեաց:

 

Հ. Սերոբ Վ. ՉԱՄՈՒՐԼԵԱՆ

 

ՅԱՐԳԱՆՔԻ ՏՈՒՐՔ ԵՒ ՅԻՇԱՏԱԿՈՒՄ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ԶՈՀԵՐՈՒՆ

 

ԳԻՏԱԺՈՂՈՎԻ ԲԱՑՄԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ

Հատոր  
Բնագաւառ