Repos du P. Vrtanes Vrd. Oulouhodjian (1939-2010)

 

 

 

ՀԱՆԳԻՍՏ

ՀԱՅՐ ՎՐԹԱՆԷՍ ՎՐԴ. ՈՒԼՈՒՀՈՃԵԱՆԻ

(1939-2010)

 

 

24 Մա­յիս 2010:

Գար­նա­նա­յին վաղ ա­ռա­ւօ­տեան, դա­մաս­կեան վար­դե­րու բոյ­րով ո­ղո­ղո­ւած էր Ս. Ղա­զա­րի պար­տէ­զը, ուր ժրա­ջան վա­նա­կան­ներ ըն­տիրն ու ճիշտ ժա­մա­նա­կի­նը կը հա­ւա­քէին...

Աս­տու­ծոյ հրեշ­տակն ալ շրջե­լով Ադ­րիա­կա­նի լճա­կին վրայ, ի­ջաւ՝ ե­րա­նա­ւէտ հայ­րե­նիք ա­ռաջ­նոր­դե­լու, երկ­նա­յին խնճոյ­քին 

հրա­ւի­րե­լու, դէմ յան­դի­ման Աս­տո­ւած տես­նե­լով՝ յա­ւի­տեանս թայ­­­­լայ­լե­լու սե­րո­բէա­հունչ մե­ղե­դի­ներ, Աս­տու­ծոյ փառ­քը գեր­ներ­դաշ­նա­կու­թեամբ ան­դուլ-ան­դա­դար հիւ­սե­լու, յա­ւեր­ժա­կան հան­­գիս­տի կան­չե­լու...

Հ. Վր­թա­նէս Վրդ. Ու­լու­հո­ճեան աչ­քե­րը մեղ­միկ փա­կեց այս աշ­խար­հին, ա­նոր ծան­րու­թեան, ցա­ւին ու վշտին, արթն­նա­լու հա­մար ժպտա­դէմ, Հօր գիր­կը, մշտամր­մունջ փա­ռա­բա­նու­թեամբ, որ­պէս քա­հա­նայ յա­ւի­տեան միա­նա­լով երկ­նա­յին դա­սե­րուն, եւ յա­ւեր­ժաց­նե­լու հա­յոց շա­րա­կան­նե­րու քաղց­րահն­չիւն մե­ղե­դի­նե­րը:

Ու­լու­հո­ճեան Յա­րու­թիւ­նի եւ Պայ­ծառ Անդ­րի­կեա­նի ըն­տա­նի­քը եւս մէկ զա­ւա­կով եր­ջան­կա­ցաւ 1939ի Մարտ 11ին: Յով­սէ­փը ծնաւ գաղ­թա­կան­նե­րու ըն­տա­նի­քի մէջ, Ֆ­րան­սա­յի Լիոն քա­ղա­քը:

Փոք­րիկ Յով­սէ­փը կը ժա­մա­նէ Ս. Ղա­զար 11 տա­րե­կա­նին, 1950ի Սեպ­տեմ­բեր 8ին, երբ Մ­խի­թա­րեան միա­բա­նու­թիւ­նը մե­ծա­շուք կը տօ­նախմ­բէր Աս­տո­ւա­ծա­մօր Ծնն­դեան տօ­նը. այն՝ միա­բա­նու­թիւ­նը Աս­տո­ւա­ծա­մօր նո­ւի­րե­լու տօ­նը կը հա­մա­րո­ւի: Ա­մէն ինչ հմա­յիչ էր, մե­ծա­հան­դէս ձայ­նա­ւոր Ս. Պա­տա­րա­գը կը մա­տու­ցա­նէր Հ. Ս­րա­պիոն Աբ­բա­հայր Ու­լու­հո­ճեա­նը, որ իր ազ­գա­կանն էր: Թէ ի՛նչ տպա­ւո­րու­թիւն­ներ գոր­ծե­ցին խնկա­բոյր եւ մա­րախ­լա­պատ ե­կե­ղե­ցին, ոս­կե­ման շա­պիկ­ներն ու շուր­ջա­ռը, քշոց­նե­րու խշշոցն ու փուր­վա­ռի ա­մա­նա­կա­ւոր թլնկո­ցը, վե­հա­շուք Աբ­բա­հայրն ու ա­ւագ սար­կա­ւագ­նե­րը, եւ յատ­կա­պէս սար­կա­ւա­գա­պե­տի, որ յի­րա­ւի կո­չո­ւած էր Ս. Ղա­զա­րի Սո­խա­կը՝ Հ. Ղե­ւոնդ Վրդ. Տա­յեա­նի գեղ­գե­ղուն ձայ­նը:

Ան­շուշտ տպա­ւո­րիչ էր նաեւ վա­նա­կան մի­ջա­վայ­րի մէջ տես­նել սե­ղա­նա­տան հա­ցա­լից խրախ­ճան­քը, ի պա­տիւ Սուրբ Կոյ­սին, որ ա­ռիթ ու պատ­ճառ, խնա­մա­կալ բա­րե­խօս եւ գթա­ռատ Մայրն էր միա­բա­նու­թեան:

Դպ­րո­ցա­կան կրթու­թիւ­նը ստա­նա­լէ ետք, 1955ի Հոկ­տեմ­բեր 2ին կը ստա­նայ վա­նա­կա­նի սեւ զգես­տը, եւ կը փո­խադ­րո­ւի Վար­ժա­րան: Յա­ջորդ տա­րի 1956 Օ­գոս­տոս 11ին կը սկսի Նո­րըն­ծա­յու­թիւ­նը, ո­րու ա­ւար­տին 1957ի Օ­գոս­տոս 17ին, Աս­տո­ւա­ծա­մօր Վե­րա­փոխ­ման տօ­նին օ­րը կը կա­տա­րէ ժա­մա­նա­կա­ւոր ուխ­տե­րը:

Նոյն տա­րո­ւայ Հոկ­տեմ­բեր 8ին,  եր­կու դա­սըն­կեր­նե­րու հետ կը մեկ­նի Հ­ռոմ, ի­մաս­տա­սի­րա­կան եւ աս­տո­ւա­ծա­բա­նա­կան 

ու­սում­նե­րը կա­տա­րե­լու Գ­րի­գո­րեան Քա­հա­նա­յա­պե­տա­կան հա­մալ­սա­րա­նը, ու եօթ տա­րի շա­րու­նակ, Հ. Հ­մա­յեակ Վար­դա­պետ Կե­տի­կեա­նի ա­ռաջ­նոր­դու­թեամբ, փայ­լուն ձեռք­բե­րում­ներ գրան­ցե­լով գե­րա­զան­ցօ­րէն կ­՚ա­ւար­տէ, ստա­նա­լով ի­մաս­տա­սի­րու­թեան եւ աս­տո­ւա­ծա­բա­նու­թեան մա­գիստ­րո­սի կո­չում:

Ե­րաժշ­տա­կան ձիր­քե­րով օժ­տո­ւած, հա­մալ­սա­րա­նա­կան տա­րի­նե­րուն ե­կե­ղե­ցա­կան ե­րաժշ­տու­թեան ըն­թացք­նե­րու ալ հե­տե­ւած է, մաս­նա­գի­տա­նա­լով Գ­րի­գո­րեան ե­րաժշ­տու­թեան եւ եր­գե­ցո­ղու­թեան մէջ:

Մշտն­ջե­նա­ւոր ուխ­տե­րը եւ վերջ­նա­կան ան­դա­մակ­ցու­թիւ­նը Մ­խի­թա­րեան միա­բա­նու­թեան հետ կը կա­տա­րէ 1963ի Օ­գոս­տոս 17ին, Աս­տո­ւա­ծա­մօր Վե­րա­փոխ­ման տօ­նին:

1964ի Մար­տի 29ին, Ք­րիս­տո­սի հրա­շա­փառ Յա­րու­թեան տօ­նին, ե­րեք դա­սըն­կեր­նե­րով  քա­հա­նա­յա­կան ձեռ­նադ­րու­թիւն կը ստա­նան Հ. Ս­րա­պիոն ե­պիս­կո­պոս Ու­լու­հո­ճեան Աբ­բա­հօր­մէ:

Ո­րոշ շրջան մը մայ­րա­վան­քի մէջ ծա­ռա­յե­լէ ետք, եր­կար տա­րի­ներ պաշ­տօ­նա­վա­րած է Փա­րի­զի Սա­մո­ւէլ Մու­րա­տեան Վար­ժա­րա­նէն ներս, ինչ­պէս նաեւ Վե­նե­տի­կի Մու­րատ Ռա­փա­յէ­լեան Վար­ժա­րա­նի մէջ ստանձ­նած է տար­բեր պա­տաս­խա­նա­տու պաշ­տօն­ներ:

1980ա­կան­նե­րու սկզբին, մե­ծա­ւոր­նե­րը Ս. Ղա­զար կը կան­չեն զինք, եւ տար­բեր հանգ­րո­ւան­նե­րով ու հան­գա­մանք­նե­րով միա­բա­նու­թեան կը մա­տու­ցա­նէ իր ծա­ռա­յու­թիւ­նը մա­տա­կա­րա­րա­կան ո­լոր­տէն ներս:

Միեւ­նոյն ա­տեն, ի­րեն կը յանձ­նո­ւի վա­նա­կան կեան­քի եւ հայ կեր­պա­րի վկա­յու­թեան ա­ռա­ւել պա­տաս­խա­նա­տու գոր­ծե­րէն մէ­կը, այ­ցե­լու­նե­րու հիւ­րըն­կա­լու­թիւ­նը: Տար­բեր ազ­գե­րէ, տար­բեր մշա­կոյթ­նե­րէ, տար­բեր լե­զու­նե­րով, տար­բեր տա­րի­քի խում­բեր թէ ան­հատ­ներ, կլոր տա­րին կը ժա­մա­նեն Վե­նե­տիկ եւ կ­՚այ­ցե­լեն Ս. Ղա­զար, որ­պէս հռչա­կա­ւոր հա­յոց կղզին, տե­սար­ժան՝ իր թան­գա­րա­նով, գրա­դա­րա­նով եւ գե­ղան­կար­նե­րով:

Հ. Վր­թա­նէս վար­դա­պետ, ա­մէն օր, ժա­մը 3-5, ժպի­տը դէմ­քին, պատ­րաստ է բա­ցատ­րա­կան շրջապ­տոյ­տը վա­րե­լու, տար­բեր լե­զու­նե­րով: Մուտ­քին ըն­դու­նե­լով հիւ­րե­րը, նա­խա­բա­նով մը կ­՚անց­նի քա­ռան­կիւ­նէն եւ ե­կե­ղե­ցի կ­՚ա­ռաջ­նոր­դէ բո­լո­րին, ուր այ­ցե­լու­նե­րուն տե­ղա­ւո­րե­լով նստա­րան­նե­րու վրայ, կը դա­սա­խօ­սէ հա­շո­ւո­ւած վայր­կեան­նե­րու մէջ հա­յոց պատ­մու­թիւն, 

հայ ե­կե­ղեց­ւոյ պատ­մու­թիւն,Մ­խի­թա­րեան միա­բա­նու­թեան պատ­մու­թիւն, ծէ­սի մա­սին եր­կու խօսք եւ ի վեր­ջոյ շա­րա­կա­նի մը կեն­դա­նի կա­տա­րու­մով կ­՚ա­ւար­տէ իր ե­լոյ­թը, հրա­ւի­րե­լով դէ­պի թան­գա­րան: Մա­նուկ­նե­րու հան­դէպ յա­տուկ գո­րով, մե­ծե­րու եւ պաշ­տօ­նա­տար ան­ձե­րու հետ ան­մի­ջա­կան ու սի­րա­լիր, բազ­մա­հա­զար զբօ­սաշր­ջիկ­նե­րու մօտ տպա­ւո­րո­ւած կը մնայ այդ կար­ճա­հա­սակ, ճա­ղատ, խիտ մօ­րու­քով վա­նա­կա­նը, որ միշտ կը կա­տա­կէր ը­սե­լով, թէ տի­պար օ­րի­նակ է հա­յոց շի­կա­հեր, բարձ­րա­հա­սակ եւ կա­պու­տա­չեայ ա­րիա­կան ցե­ղին:

Միա­ժա­մա­նակ, որ­պէս Դա­սա­պետ կար­գո­ւած Հ. Հ­մա­յեակ Աբ­բա­հօր­մէն, ծի­սա­կան ա­րա­րո­ղու­թիւն­նե­րը կը պայ­ծա­ռաց­նէ իր գեղ­գե­ղուն ձայ­նով, հայ Ե­կե­ղեց­ւոյ շա­րա­կան­նե­րու վա­նա­կան ա­ւան­դա­կան ե­ղա­նակ­նե­րու նա­խան­ձախն­դիր կա­տա­րո­ղու­թեամբ, պահ­պա­նե­լով եւ փո­խան­ցե­լով յա­ջորդ սե­րունդ­նե­րուն:

Այս մտա­հո­գու­թիւնն է, որ մղեց զինք յանձն առ­նե­լու, թէեւ ար­դէն վա­տա­ռողջ, եր­բեմն նոյ­նիսկ ցա­ւա­գար, ար­դիա­գոյն մի­ջոց­նե­րով ձայ­նագ­րել հայ ա­ւան­դու­թեան այս գո­հար­նե­րը: Այն ինչ որ կ­՚ար­ձա­նագ­րո­ւէր սե­րու­նե­րու սրտի եւ ա­կան­ջի յի­շո­ղու­թեան մէջ, հի­մա ու­նինք խտաս­կա­ւա­ռակ­նե­րու վրայ դրոշ­մո­ւած, յա­ջորդ սե­րունդ­նե­րուն եւ բո­լոր հե­տաքրք­րո­ւող­նե­րուն տրա­մադ­րե­լի:

Ա­ռող­ջա­կան վի­ճա­կի կտրուկ անկ­ման հե­տե­ւան­քով հի­ւան­դա­նոց տե­ղա­փո­խո­ւե­լով, բժիշկ­նե­րը յայտ­նա­բե­րե­ցին բա­րո­րակ ու­ռուցք գլխու­ղե­ղի մէջ, որ սա­կայն շատ մեծ­ցած էր եւ կը ճնշէր ու­ղե­ղին վրայ: Եր­կա­րա­տեւ վի­րա­հա­տու­թե­նէ ետք, կեան­քը եր­կա­րե­ցաւ, սա­կայն ան­շար­ժա­ցած, ա­նո­ւա­սայ­լա­կի վրայ կամ ան­կող­նա­յին վի­ճա­կով:

Շուրջ եր­կու տա­րի եղ­բայ­րա­կից­նե­րու ջերմ ու գուր­գու­րոտ խնամ­քով ապ­րե­ցաւ կեան­քի վեր­ջա­լոյ­սը Ս. Ղա­զա­րի մէջ, եւ 71 տա­րե­կան հա­սա­կին, 2010 Մա­յիս 24ին, ա­ւան­դեց աս­տուա­ծա­հա­ճոյ հո­գին Վե­նե­տի­կի Ս. Յով­հան­նէս եւ Ս. Պօ­ղոս հի­ւան­դա­նո­ցը, ուր տե­ղա­փո­խո­ւած էր վեր­ջին օ­րե­րու ա­ռող­ջա­կան վի­ճա­կի ծան­րաց­ման պատ­ճա­ռով:

Հո­ղին յանձ­նո­ւե­ցաւ Ս. Ղա­զար վա­նա­կան գե­րեզ­մա­նո­ցին մէջ, Հինգ­շաբ­թի, 27 Մա­յիս 2010ին, եղ­բայ­րա­կից­նե­րու, հայ հա­մայն­քի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու եւ նախ­կին սա­նե­րու հոծ բազ­մու­թեան ա­ղօթք­նե­րով:

Ե­կե­ղեց­ւոյ կա­մար­նե­րը առ այ­սօր կ­՚ար­ձա­գան­գեն Հ. Վր­թա­նէս Վրդ.ի ձայ­նով՝

 

Ողջո՜յն քեզ սուրբ եկեղեցի. ողջո՜յն քեզ սեղան սրբութեան, ողջո՜յն ձեզ դասք քահանայութեան.

ես ճանապարհոդեցի առ արարիչն իմ:

 

Ողջո՜յն ձեզ մանկունք եկեղեցւոյ, ողջո՜յն ձեզ հաւատացեալ եղբարք իմ ի Քրիստոս, ողջո՜յն ձեզ համօրէն ժողովուրդք,

ես ճանապարհորդեցի առ Քրիստոս յոյսն ամենեցուն:

 

 

Հ. ՍԵՐՈԲ ՉԱՄՈՒՐԼԵԱՆ

Volume  
Category